ACTUEEL

De PO-Raad heeft toetsings-criteria opgesteld voor gevalideerde instrumenten om didactische vaardigheden van leerkrachten in beeld te brengen. Download hier de rapportage over de VHM.

In de VHM PO is nu ook een downloadbare Good Practicelijst voor Montessorischolen opgenomen.

Lees hier het artikel over het in kaart brengen van de kwaliteit van het didactisch handelen met de VHM in PO Management.

Lees hier het artikel over het coachen van leerkrachten met de VHM in PO Management.


Verlenging VHM-licentie
Klik hier om meer te lezen over de hercertificerings­regeling.
Verloopt uw licentie VHM PO/(V)SO komende zomer? Klik dan tegen die tijd op de aanmeldingsknop om u in te schrijven voor een hercertificerings­bijeenkomst,

Investeer in de kwaliteit van het team

De kwaliteit van het team is bepalend voor goede onderwijsopbrengsten.
Het gaat daarbij niet alleen om de vaardigheden van de leerkrachten, maar bijvoorbeeld ook om die van de schoolleider en van de intern begeleider(s). Voor vele functies in het onderwijs is een aparte Vaardigheidsmeter ontwikkeld, ieder met een eigen vaardighedenlijst die specifiek gericht is op de betreffende functie:

  • Vaardigheidsmeter Instructiegedrag Primair Onderwijs (VHM PO), met een eigen VHM voor leerkrachtondersteuners/onderwijsassistenten (optioneel)
  • Vaardigheidsmeter Instructiegedrag Voortgezet Speciaal Onderwijs (VHM (V)SO), met een eigen VHM voor leerkrachtondersteuners/onderwijsassistenten (optioneel)
  • Vaardigheidsmeter Instructiegedrag Voortgezet Onderwijs (VHM VO)
  • Vaardigheidsmeter Interne Begeleiding (VHM IB)
  • Vaardigheidsmeter Schoolleiding (VHM SL)
  • Vaardigheidsmeter Voor- en Vroegschoolse Educatie (VHM VVE)

We gaan hier in op de Vaardigheidsmeter Instructiegedrag (voor het PO, het (V)SO en het VO).

Hoe werkt de Vaardigheidsmeter (VHM)?

De Vaardigheidsmeter Instructiegedrag is een online ontwikkelinstrument waarmee zowel de sterke punten als de ontwikkelkansen van iedere leerkracht/leraar in kaart gebracht kunnen worden.

In de VHM wordt een cyclus doorlopen van meten, waarderen, bijleren, certificeren:

  1. Meten: de schoolleider observeert een les aan de hand van een kijkwijzer die alle relevante indicatoren voor instructiegedrag bevat; dit zijn ook de indicatoren waar de inspectie naar kijkt. De indicatoren bestaan uit vaardigheden die zijn geformuleerd in waarneembare gedragstermen.
    Er kan voor gekozen worden de leerkracht vooraf de lijst als zelfevaluatie in te laten vullen.
  2. Waarderen: tijdens het nagesprek met de leerkracht ligt de focus vooral op de ontwikkeling. De leerkracht reflecteert met de schoolleider of leidinggevende op de les die is geobserveerd. Indien alle indicatoren als voldoende zijn gescoord, ontvangt de leerkracht direct een certificaat.
    In het verslag van de observatie worden ontwikkelafspraken met de leerkracht vastgelegd.
  3. Bijleren: met de ontwikkelpunten kan de leerkracht gericht aan de slag.
  4. Certificeren: indien alle indicatoren als voldoende zijn gescoord, kan de leerkracht een certificaat ontvangen (tenzij bij stap 2 het certificaat al is behaald).

Lees hier meer over implementatie en gebruik van de VHM.

Implementatie en gebruik van de VHM

De gang van zaken bij het implementeren en gebruik is op hoofdlijnen gelijk voor alle Vaardigheidsmeters:

  • VHM-specifieke kijkwijzer
  • Gebruikerstraining
  • Training voor leidinggevenden
  • Certificering en effectmeting
  • Inzage in eigen lijsten en optionele zelfevaluatie
  • Kwaliteitsverbetering op basis van analyse
  • Documentatie en helpdesk

Lees meer>>

Nieuw! Het bekwaamheidsprofiel in de VHM PO (optioneel)

Het is nu ook mogelijk om met de Vaardigheidsmeter vast te stellen of de geobserveerde les voldoet aan de criteria die in bijlage xvii van de cao 2016 zijn opgenomen voor de basis- en vakbekwame leerkracht.

Als het bekwaamheidsprofiel in de VHM is geactiveerd, kan zowel de leerkracht als de schoolleider in één oogopslag zien waar de leerkracht staat in zijn ontwikkeling. Er zijn drie profielen gedefinieerd aan de hand van de bekwaamheidseisen uit de cao 2016:

  1. Startbekwaam
  2. Basisbekwaam
  3. Vakbekwaam

Observaties zijn een momentopname. Het is daarom belangrijk dat op bestuursniveau gericht beleid is m.b.t. het bekwaamheidsprofiel: op grond van hoeveel observaties het bekwaamheidsprofiel van een leerkracht wordt vastgesteld? En worden er rechtspositionele gevolgen aan verbonden? Op verzoek van de school of het bestuur kan deze functionaliteit geactiveerd worden.



Wat levert het werken met de VHM op?

  • De schoolleider krijgt grip op de kwaliteit van het lesgeven.
  • De schoolleider heeft het functioneren van alle leerkrachten op ieder moment overzichtelijk in beeld en kan scholing en ontwikkeling geloofwaardig koppelen aan de vaardigheden die aanscherping behoeven.
  • Veel schoolleiders kunnen met dit instrument veel beter uit de voeten dan met de ingewikkelde competentiescans.
  • Het dashboard van de VHM biedt iedere gebruiker inzicht in de stand van zaken op het eigen niveau. De leerkracht vindt er de eigen metingen, en de schoolleider die van de leerkrachten van de school. De bovenschools directeur ziet de gegevens van alle scholen en kan doorklikken tot het niveau van de individuele leerkrachten.
  • De schoolleider wordt getraind in daadwerkelijk objectief observeren en leert metingen vertalen in ontwikkeltrajecten voor leerkrachten.
  • De VHM-training maakt deel uit van de leergang ‘Sturen op kwaliteit in de klas’. Deze leergang dekt het thema ‘Kennis- en Kwaliteitsontwikkeling’ af voor de herregistratie in het Schoolleidersregister. Schoolleiders die de leergang volgen, krijgen extra praktijkopdrachten en colleges en stellen o.a. een reflectieverslag op waarin de eigen leiderschapsvaardigheden in relatie tot schoolontwikkeling met de Vaardigheidsmeter wordt uitgediept. Wie de VHM-training al heeft voltooid, kan bij het volgen van deze leergang vrijstelling krijgen voor de praktijktraining (zie Cadenza LeS voor meer informatie).


Inbedding in wet- en regelgeving

Lerarenregister en Schoolleidersregister
Op 21 februari 2017 heeft de Eerste Kamer ingestemd met de invoering van de wet Beroep Leraar en Lerarenregister.

Leraren kunnen zich nu al registreren in het nieuwe beroepsregister en vanaf 1 augustus 2019 zijn alle geregistreerde leraren verplicht om bij te houden welke professionaliseringsactiviteiten ze hebben gevolgd. Onze cursussen sluiten aan op de indicatoren van de VHM en zijn allemaal gevalideerd door het Lerarenregister. Zij kunnen dus worden aangemeld als professionaliseringsactiviteit in RegisterLeraar.

Schoolleiders kunnen de training voor het werken met de Vaardigheidsmeter volgen of kiezen voor de meer uitgebreide leergang ‘Sturen op kwaliteit in de klas’. De leergang dekt het thema ‘Kennis- en kwaliteitsontwikkeling’ volledig af voor de verplichte herregistratie bij het Schoolleidersregister. Schoolleiders die al een VHM-licentie hebben, kunnen met een vrijstelling voor de praktische training de leergang ‘Sturen op kwaliteit in de klas’ volgen en deze aanmelden voor de verplichte herregistratie bij het Schoolleidersregister.

Bestuursakkoord en cao 2016
In het bestuursakkoord 2014-2020 is vastgelegd dat schoolbesturen uiterlijk in 2017 in hun HRM-beleid gebruikmaken van een gevalideerd observatie-instrument om de didactische vaardigheden van leerkrachten in beeld te brengen. Op basis van het Toetsingskader van de PO-raad hebben wij een rapportage opgesteld over de validiteit van de Vaardigheidsmeter Instructiegedrag PO. Download hier de rapportage waaruit dit blijkt.

In de cao van augustus 2016 is expliciet vastgelegd dat leerkrachten recht hebben op gedegen feedback van hun leidinggevende m.b.t. hun pedagogisch en didactisch handelen. Het werken met de Vaardigheidsmeter voldoet aan deze criteria.

Wat vinden onze klanten?

Cadenza VHM - basisschool Talentrijk, Nijverdal: op deze manier neem je iedere medewerkers serieus

Herald Schepers, directeur:

Ontmoeten, ontwikkelen, ondernemen, openheid en optimisme zijn de kernwaarden die binnen onze stichting Ieder Kind Telt leidend zijn. Onze naam zegt het al: Ieder kind telt. We willen kwalitatief onderwijs voor alle leerlingen. Om dit te bereiken zeggen we hetzelfde voor onze medewerkers: Iedere medewerker telt!

Vanuit deze kernwaarden bouwen we in onze stichting aan een professionele leergemeenschap (PLG). De professional krijgt binnen de kaders van onze organisatie de ruimte om eigenaar te zijn van zijn/haar eigen leerproces. Hierbij staat de ontmoeting en de dialoog tussen professionals centraal. Vanuit dit gedachtegoed hebben we bewust gekozen voor de samenwerking met Cadenza.

Inmiddels werken we ruim een jaar samen en zien we dat de visie en werkwijze van Cadenza aansluit bij onze uitgangspunten en kernwaarden. Het doel van deze samenwerking is ‘samen’ de kwaliteit van ons onderwijs te versterken en medewerkers te ondersteunen in hun verdere ontwikkeling.

Als we de kwaliteit van ons onderwijs willen verbeteren is het verbeteren van de kwaliteit van de leerkracht het meest effectieve middel. En als we de kwaliteit van de leerkracht willen verbeteren, wie doet er dan toe – naast de leerkracht zelf natuurlijk? Juist, de schoolleider!

Hier begint de aanpak van Cadenza: het professionaliseren van de schoolleider! Wij hebben ervoor gekozen om de leergang ‘Sturen op kwaliteit in de klas’ met alle schoolleiders te doen. Tijdens deze leergang worden onderzoek, literatuur en praktijk met elkaar verbonden.
Tijdens deze leergang het ik geleerd om met behulp van de Vaardigheidsmeter (VHM) een klassenobservatie af te nemen en na afloop een ontwikkelingsgericht gesprek te voeren met mijn medewerker! Ik heb ervaren dat in dit proces niet de VHM centraal staat, maar mijn ontwikkeling als schoolleider. Ben ik als schoolleider in staat om met behulp van de VHM een ontwikkelingsgerichte dialoog te voeren met mijn groepsleerkracht? Heb ik als schoolleider de vaardigheid om de juiste vragen te stellen tijdens het gesprek? Heb ik de benodigde kennis om in gesprek te gaan over de les(sen) van mijn leerkracht die ik heb gezien? Allemaal kennis en vaardigheden die ik tijdens de training verder ontwikkeld heb verder ontwikkeld heb onder begeleiding van een professionele medewerker van Cadenza. Op deze manier neem je iedere medewerker serieus!
In de leergang ben ik ook aan de slag gegaan met de uitkomsten van de VHM. Door deze te analyseren heb ik zicht gekregen op de individuele opbrengsten van mijn medewerkers en de opbrengsten van mijn team. De volgende stap is dat we de uitkomsten op stichtingsniveau gaan onderzoeken en op deze manier verder invulling gaan geven aan onze professionele leergemeenschap door te leren van en met elkaar. Deze opbrengsten bieden veel kansen en mogelijkheden om de kwaliteit op individueel-, school- en stichtingsniveau te verbeteren.

Deze leergang kan ik iedere onderwijsorganisatie aanraden die de competenties en vaardigheden van de medewerkers, schoolleiders en leerkrachten, wil versterken! Met elkaar bouwen aan de ontwikkeling van je eigen professionele leergemeenschap, dat willen we toch allemaal!

Cadenza VHM - basisschool De Lonneboot, Nieuw- en Sint Joosland: Uitstekend observatie-instrument

Gert Dorleijn, directeur:

De Vaardigheidsmeter van Cadenza is een uitstekend observatie-instrument om de didactische vaardigheden van leerkrachten in beeld te krijgen. Het geeft mij als directeur een goed middel in handen om op een objectieve manier de kwaliteit van lessen waar te nemen.

De training bestond uit een dag theoretische onderbouwing. Samen met collega-directeuren leerde ik aan de hand van filmfragmenten om scherp te observeren. In vier dagen legde ik samen met de adviseur, senior onderwijsadviseur en projectleider VHM van Cadenza, zeven klassenbezoeken af. We scoorden individueel op alle indicatoren. In de loop van de week lukte het steeds beter om dat wat ik in de klas gezien had, onderbouwd met voorbeelden te verwerken in de kijkwijzer. De rol van de adviseur werd gedurende de week kleiner en mijn eigen rol groter. Het was een intensieve week. Het was verrassend om te merken dat je in zo weinig tijd zo veel kunt leren.

Ik vind de Vaardigheidsmeter goed omdat het twee kanten op werkt: de leidinggevende heeft een objectief meetinstrument (waarbij gebruik wordt gemaakt van dezelfde indicatoren die de Onderwijsinspectie hanteert) én de leerkracht wordt zeer serieus genomen: je neemt zeer uitgebreid de tijd om in de klas te observeren en ook om dat wat je gezien hebt na te bespreken. Als je de VHM goed gebruikt, kan het bijdragen aan het vergroten van het zelfvertrouwen van leerkrachten. Ze krijgen in beeld waar ze goed in zijn en welke groeimogelijkheden er nog zijn.
De bijbehorende materialen bieden veel ondersteuning. De good-practicelijst is hier een voorbeeld van. De begeleiding die je gedurende het traject krijgt is erg goed. Ik kan deze training iedere directeur aanbevelen.

Cadenza VHM - basisschool De Elout, Den Haag: Blij met instrument voor gerichte ontwikkeling

Jan Jacob van den Ouden, adjunct-directeur:

Het is heerlijk om in het kader van de Vaardigheidsmeter PO weer eens gericht met collega's over een goede lesopbouw te praten. Ik was zelf, door mijn dubbelfunctie als leerkracht/adjunct, de eerste van wie de les bezocht werd door de Cadenza adviseur en mijn directeur. In het nagesprek over mijn lessen voelde ik mij zeer gerespecteerd en kwamen mijn leerpunten helder naar voren. En dat is weer handig om een plan te trekken voor mijn eigen verdere ontwikkeling. Het was een bijzonder prettig gesprek met een goede evaluatie en juiste conclusies. Ik beschouw de Vaardigheidsmeter als een goed ontwikkelingsinstrument om op individueel en op teamniveau ontwikkelingsplannen op te stellen binnen de school.

Ik heb zelf de cursus VHM doorlopen en ben nog enthousiaster geworden. Wederom dankzij Cadenza ben ik nu prima zelf in staat om collega's in hun les te bezoeken en de Vaardigheidsmeter PO goed te gebruiken in het nagesprek.

Kortom; Ik ben blij dat ik een instrument in handen heb dat het team van een zekere stilstand naar een hernieuwd en gerichte ontwikkeling brengt. De samenwerking met Cadenza Onderwijsconsult was bijzonder positief en prettig.

VHM Instructiegedrag - De Fontein, Hoogeveen: 'Wees jezelf, doe wat je altijd doet'

Kirsten Haasjes, leerkracht:

“Ik ben een beginnend leerkracht en wilde mij wel erg graag verder professionaliseren.  Op advies van de directeur besloot ik om mij te gaan inlezen over het instrument. Wat hield het precies in? Ik kwam erachter dat op de lijst heel veel vaardigheden staan die ik op de Pabo heb geleerd en al toepas. Maar ook een paar niet en dat zette mij aan het denken."

Afname
Tijdens de afname was ik zenuwachtig, maar de adviseur van Cadenza Onderwijsconsult die mij observeerde stelde mij vanaf het eerste moment gerust: ‘Wees jezelf, doe wat je altijd doet.’
Na mijn les volgde het nagesprek. De adviseur was heel vriendelijk, maar stelde ook kritische vragen. Daar heb ik veel van geleerd. We hebben gesproken over hoe ik als leerkracht door kan groeien. Er wordt gezocht naar een werkwijze die bij jou als leerkracht past en aansluit bij de behoefte van de leerlingen. Een mooie combinatie!

Met zelfvertrouwen de toekomst tegemoet
Mijn oorspronkelijke twijfel over de VHM is nu omgeslagen in enthousiasme en ik ga vol zelfvertrouwen mijn toekomst als leerkracht tegemoet. Ik pak nog steeds dingen op die bij de afname ven de VHM aan de orde zijn gesteld en ik ben gegroeid in mijn vak. Daarbij als extra verdienste: mede door de resultaten van de Vaardigheidsmeter te laten zien op mijn huidige school, ben ik daar aangenomen als juf. Ik geniet er enorm van dat ik door het inzetten van de Vaardigheidsmeter kinderen nog meer kan laten groeien in hun ontwikkeling. Dat is toch een prachtig aspect van ons beroep?”

VHM Instructiegedrag - obs Jan Thies, Rolde: Goede onderwijskundige begeleiding

Henk Norbart, directeur:

“De missie van onze Stichting PrimAH is: 'Hart voor kinderen en hart voor personeel'. Daaruit vloeit voort dat onze leerlingen recht hebben op een goede leerkracht en dat leerkrachten recht hebben op goede onderwijskundige feedback en begeleiding van hun directeur. Alles moet in het werk worden gesteld, zodat kinderen en leerkrachten zich goed kunnen ontwikkelen.

Beter onderwijs
Dankzij het gebruik van de Vaardigheidsmeter Instructiegedrag wordt een leerkracht (nog) vaardiger, waardoor er (nog) beter onderwijs wordt gegeven. Dat gunnen we niet alleen onze leerkrachten, maar ook onze leerlingen.”

VHM Instructiegedrag (V)SO - Van Lieflandschool Groningen: Ideale manier om een totaalbeeld te krijgen van je hele school

Marjan Nijman is interim leidinggevende op de afdeling VSO. Zij is dit schooljaar (2010/2011) aan de slag gegaan met het toepassen van VHM, als onderdeel van een totaal kwaliteitszorgtraject. Haar ervaringen:


Is het eng?

Leerkrachten vonden het in het begin echt wel spannend toen we begonnen met vaardigheidsmetingen in de klas.  Maar die angst smolt weg toen we eenmaal goed en wel aan de slag waren. Leerkrachten willen best reflecteren op hun handelen.  

Hoeveel tijd kost het?
Wij hebben een voorbereidende bijeenkomst voor het team gehouden van twee uur. Verder kost het per leerkracht vijf kwartier observatie en anderhalf uur nagesprek.  Daarna heb je direct - indien nodig - een verbetertraject in kaart.  

Wie zijn bij de metingen aanwezig?
In principe is het afnemen van de VHM een zaak tussen leidinggevende en leerkracht. De eerste keren doe je het samen met de adviseur van Cadenza. Zo leer je hoe het precies moet. Dat is wel belangrijk. Ik heb meegelopen met de Cadenza adviseur en die liet zien hoe je op een heel constructieve manier met het instrument kunt omgaan. Alle gesprekken verliepen heel positief en bemoedigend. De leerkrachten gingen echt weg met het idee ‘hier kan ik wat mee’. Ze voelen zich geholpen.

Wat vind je er zelf van?
Ik vind het een heel prettig instrument. Als directeur moet je weten wat er in de klas gebeurt. En met dit instrument lukt dat heel goed.  Ik ben zelf ook VIB-er. Video-interactie is ook een mooi middel. Het verschil met de VHM is, dat de VHM nog iets zakelijker is, iets meer sturend. Er zijn 23 indicatoren en die check je. Als je het goed doet, voelen leerkrachten zich gehoord en gezien en  weten ze op welke punten ze zich kunnen verbeteren. Wat op een hoger level erg prettig is: het zijn direct ook de punten waar de inspectie naar kijkt.

Wat zijn de beperkingen?
De VHM focust vooral op instructiegedrag en het activeren van leerlingen en enkele heel praktische zaken zoals ‘begin je de les op tijd’.  Die focus is op zichzelf juist de kracht, het zijn juist de dingen waar we op Van Liefland aan willen werken. Ik kan me wel voorstellen dat we op een gegeven moment een thema toevoegen dat we zelf nog belangrijk vinden. Maar dat komt wel als we eenmaal gewend zijn aan de jaarlijkse metingen.

Kun je de VHM aanraden?
Absoluut. Het is een ideale manier om een totaalbeeld te krijgen van je hele school. En dan direct van je primaire proces. Dat is wat je wilt als directeur.

VHM Instructiegedrag - De Zonnewijzer, Diepenveen: Er is weer een mooie lijn in het onderwijs

Nanneke Pol, directeur:

"Door alle wisselingen ontbrak het aan een doorgaande lijn op alle gebieden. Opbrengsten waren niet op niveau en leerkrachten gaven aan: ‘We doen allemaal maar wat’. Aansturing, dat was wat het team nodig had!

Als zevende directeur in tien jaar tijd op De Zonnewijzer ben ik in september 2012 van start gegaan. ‘Zorg voor stabiliteit’ was mijn opdracht.

Meer lijn in het instructiegedrag
Nadat eerst de nodige plannen voor de toekomst waren geschreven, gingen we met het onderwijs in de groep aan de gang. Leerkrachten gaven allemaal op een andere manier les en toen kreeg ik via een collega-directeur de tip om Cadenza Onderwijsconsult in te schakelen. Na een gesprek van een uur wist Cadenza genoeg: het ADIM moest stevig neergezet worden op deze school!

Succesvolle studiedag
De adviseur heeft dit in één dag op zeer inspirerende wijze weten neer te zetten. Hij heeft het team hierbij kennis laten maken met de didactische leerstrategieën van Marzano. Het werd een studiedag met veel vergelijkingen (luchtvaart), goede informatie, handige tips, prettige afwisseling en zo nu en dan een grap. Het meest belangrijke is wel dat er meteen concrete afspraken werden gemaakt. Dat maakt dat de dag een groot succes was en de leerkrachten heel enthousiast achterbleven!

Resultaat
Er is weer een mooie lijn te zien in de klassen en binnen het onderwijs op De Zonnewijzer. Nu gaan we met Cadenza iets meer de diepte in. Een heel enthousiast en hardwerkend team verheugt zich hierop."


Meer informatie?

Wilt u weten of de Vaardigheidsmeter iets voor uw organisatie kan zijn? Neem dan vrijblijvend contact op met Arthur Weynschenk of Joost Laninga.

Ervaringen

Jaap Scheper
Directeur De Dissel

Gewoon puur en alleen een externe audit laten doen door Jaap de Jonge? Dat kan zeer functioneel zijn. Lees meer...

Download hier de
flyer over onze
vaardigheidsmeter